Sahara Zachodnia. Ostatnia afrykańska kolonia

Sahara Zachodnia. Ostatnia afrykańska kolonia

Z raju do piekła jest sto pięćdziesiąt kilometrów przez ocean. Taka odległość dzieli Wyspy Kanaryjskie od Sahary Zachodniej, kraju znajdującego się pod okupacją Maroka a jednocześnie jedynej afrykańskiej kolonii, która nigdy nie uzyskała niepodległości. I której marzenia o niepodległości są brutalnie tłumione.

Na mapie politycznej Afryki południowa granica Maroka często oznaczona jest linią przerywaną. Marokańskie władze roszczą sobie pretensje do terytorium znajdującego się na południe od tej linii. Obszar ten, zwany Saharą Zachodnią to jedyna z dawnych kolonii w Afryce, która wciąż nie uzyskała niezależności. Oficjalnie to terytorium nieautonomiczne znajdujące się pod opieką Organizacji Narodów Zjednoczonych. W praktyce jednak osiemdziesiąt procent znajduje się pod marokańską okupacją. Maroko za wszelką cenę chce umocnić swoją władzę na tym terytorium. Ucieka się przy tym do tortur, przemocy i prześladowania rdzennej ludności.

Charakterystyczny pejzaż Sahary Zachodniej. fot. Wikipedia

Krajobraz Sahary Zachodniej jest płaski i monotonny. Większość kraju pokrywa hamada, czyli kamienista pustynia, zaś piaszczyste wydmy można spotkać na południu. Sahara Zachodnia jest biedna, ze słabą siecią dróg, gospodarczo zacofana. To na pierwszy rzut oka niegościnne i biedne terytorium ma jednak złoża fosforytów, tytanu, złota, rudy uranowej. Ponadto wybrzeże Atlantyku obfituje tu w ryby i kalmary.

Obszar ten ma także znaczenie geopolityczne, prowadzi tędy ważny szlak morski. To właśnie u wybrzeży Sahary Zachodniej przepływają statki zmierzające z Kanału Sueskiego przez Morze Śródziemne i Cieśninę Gibraltarską do południowej Afryki i dalej, do Azji. Takie położenie i bogactwa naturalne sprawiają, że Maroko nie chce zrezygnować z dominacji nad Saharą Zachodnią. I walczy o nią, nie przebierając w środkach.

Mapa Sahary Zachodniej. Obszar zaznaczony na żółto znajduje się pod kontrolą Saharyjczyków. Pozostałe tereny pod okupacją Maroka. Źródło: Wikipedia.

Do połowy lat siedemdziesiątych XX wieku ziemie te stanowiły hiszpański protektorat zwany Saharą Hiszpańską. W 1973 roku Saharyjczycy utworzyli wojskowo-polityczną organizację niepodległościową Polisario i ruszyli do walki o wolność. To był dobry moment, bowiem hiszpański reżim słabł wyraźnie. Generał Franco był stary i schorowany, zaś ONZ naciskała by przyznać Saharze Zachodniej niepodległość. Hiszpanie postanowili przeprowadzić referendum. Jednocześnie Maroko oraz Mauretania, które również chciwym okiem spoglądały na te ziemie, włączyły się do gry, tym samym sytuacja skomplikowała się jeszcze bardziej.

W 1975 roku Maroko zorganizowało tzw. zielony marsz, kiedy to ponad 300 tys. cywilów przekroczyło granicę i w pokojowej manifestacji pieszo ruszyło w głąb Sahary Zachodniej. Hiszpanie nie chcieli wikłać się w wojnę z Marokiem i w 1976 roku ostatecznie wycofali się z Sahary Zachodniej. Saharyjczycy ogłosili niepodległość, musieli jednak podjąć walkę z Marokiem i Mauretanią. Państwa te chciały dokonać podziału terytorium saharyjskiego między sobą.

Front Polisario wspierany przez Algierię odniósł szereg zwycięstw w walce z najeźdźcami w latach 1976-77. Marokańczycy rozpoczęli jednak bombardowania za pomocą napalmu. Zginęło tysiące cywilów. W 1979 roku Mauretania wycofała się z wojny.

Mimo zdecydowanej przewagi liczebnej siłom marokańskim nie udało się ostatecznie pokonać walczących o niepodległość Sahrawi. W latach osiemdziesiątych Marokańczycy wybudowali więc wielki mur. Składa się na niego w sumie siedem wałów usypanych z ziemi i kamieni, wysokich na trzy metry. Jest on pilnie strzeżony przez wojsko, ulokowano wzdłuż niego liczne posterunki, opleciono go drutem kolczastym i obwarowano polami minowymi. Ciągnie się przez ponad trzy tysiące kilometrów i zaraz po Wielkim Murze Chińskim jest najdłuższy na świecie.

Mur ten zdecydowanie utrudnił walkę Saharyjczykom, mimo to nie poddawali się. Wojna utknęła w impasie, żadna ze stron nie odniosła zdecydowanego zwycięstwa, aż wreszcie podpisano rozejm w 1991 roku.

Wschodnie rubieże są kontrolowane przez Polisario, jednak zdecydowana większość terytorium znajduje się wciąż pod okupacją Maroka. Spora część Saharyjczyków żyje na pustyni w obozach dla uchodźców na terenie Algierii. Ci, którzy mieszkają na obszarze okupowanym są traktowani jako obywatele drugiej kategorii.

Marokańskie władze prowadzą politykę zasiedlania tych terenów przybyszami z Maroka, chcąc zmienić strukturę społeczną. Wszelkie deklaracje niepodległości, działania na rzecz wolnej Sahary Zachodniej są brutalnie tłumione. Tortury, długoletnie więzienie, przemoc, nagłe, niewyjaśnione zniknięcia bliskich i członków rodzin to chleb codzienny Saharyjczyków na ich własnej ziemi. Ten niewielki, szacowany na 500 tysięcy osób naród wciąż walczy o niepodległość.

Więcej o Saharze Zachodniej:

Koniecznie zajrzyjcie na blog Polka na pustyni. Jego autorka, Lena mieszkała na Saharze Zachodniej i fantastycznie ją opisuje.
Bardzo ciekawy jest ten wywiad z prof. Adamem Kosidło.
Świetny reportaż Bartka Sabeli pod tytułem Wszystkie ziarna piasku. Także jako e-book.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.